Ўзбекистон Республикасининг барча фуқаролари жинси, ирқи, миллати, тили, дини, ижтимоий келиб чиқиши, эътиқоди, шахсий ва ижтимоий мавқеидан қатъи назар, қонун ва суд олдида тенгдир. Корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар ҳам қонун ва суд олдида тенгдир.
Суд ҳужжатларининг мажбурийлиги
Суд ҳужжатлари барча давлат органлари, жамоат бирлашмалари, корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар, мансабдор шахслар, фуқаролар учун мажбурийдир ҳамда Ўзбекистон Республикасининг бутун ҳудудида ижро этилиши шарт.
Суд ҳокимиятининг мустақиллиги
Судьялар мустақилдирлар, фақат қонунга бўйсунадилар. Судьяларнинг одил судловни амалга ошириш борасидаги фаолиятига бирон-бир тарзда аралашишга йўл қўйилмайди ва бундай аралашув қонунга мувофиқ жавобгарликка сабаб бўлади. Ўзбекистон Республикасида суд ҳокимияти қонун чиқарувчи ва ижро этувчи ҳокимиятлардан, сиёсий партиялардан, бошқа жамоат бирлашмаларидан мустақил ҳолда иш юритади.
Электрон почта манзил:
j.toshkent@sud.uz
Фуқаролар қабулхонаси:
(+998 55) 501-11-15 (02002,02003)
Манзил:
Тошкент ш. Шайҳонтохур тумани А.Навоий кўчаси 23 уй
Интерактив хизматлар
Статистик маълумотлар
Ўзбекистон Республикаси Олий Судининг республика судлари фаолиятига доир статистик маълумотлар базаси
MY.SUD.UZ - суд хизматларидан фойдаланишнинг инновацион, ишончли ва қулай йўли
Мурожаат
Судга тўғридан - тўғри электрон шаклда мурожаат йўллаш.
Электрон тўлов тизими
Барча судларда фуқаролар томонидан амалга ошириладиган барча тўловларни тўлашнинг ягона электрон тизими.
Видеоконференц алоқа
Масофадан туриб суд мажлисида иштрок етиш
Мажлислар жадвали
Суд мажлислари жадвали билан танишиш – судларда ишларни суд мажлисида кўриб чиқишга тайинланган санаси ва вақти ҳақида онлайн тарзда хабардор бўлиб бориш имконини беради.
Давлат божи калькулятори
Бу хизмат тури судларга мурожаат қилишда тўланиши лозим бўлган давлат божи миқдорини аниқлашда яқиндан ёрдам беради.
Каналимиз кузатувчиларидан бири куни кеча ёзиб қолдики, судьялар билан ўтаётган сайёр суҳбатларга оид ахборотларда “самимий” сўзи кўп ишлатилади, муболаға қиляпсизлар-ов?!
Йўғ-а, муболаға нимаси?
Жойлардаги сайёр суҳбатлар очиқ, гоҳо аччиқ, бироқ бирдай самимий ўтаётгани рост. Бунинг бир нечта сабаблари бор, биттаси шуки, судья суд мажлисида процессуал талабларга риоя этиши керак. Очиқ мулоқотда эса одобдан четга чиқилмаса, бас: катта-ю кичик билан “уларнинг тилида” бемалол суҳбатлашиши мумкин – ўртада бўшлиқ ёки кўз илғамас парда йўқ, самимият шунда эмасми?!
Шундай мулоқотларда “тирик судья” билан гаплашганидан ҳаяжонга тушганлар ҳам учрайдики, соддадил инсонларнинг бундай эътирофи ҳам самимиятдан дарак, аслида.
Айтганча, куни кеча фуқаролик ишлари бўйича Мирзо Улуғбек туманлараро суди раиси ўринбосари Ғайрат Эргашев Юнусобод туманининг “Янги Тарнов” ва “Меҳнатобод” маҳалла фуқаролар йиғинида аҳоли билан сайёр суҳбатлар ўтказди. Унда жиноятчилик ва ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш, аҳолининг ҳуқуқий маданиятини ошириш бўйича “маҳаллабай” ишлаш хусусида гап кетди. Шунингдек, янги қабул қилинган қонун ҳужжатларини мазмун-моҳияти хусусида ҳам сўз борди. Жонли мулоқот аҳолининг қизиқтирган саволларига атрофлича жавоб бериш билан якунланди.
Ушбу сайёр суҳбатлар ҳам етарлича самимий кечди. Шубҳага ўрин йўқ.
Суғуртага доир масалалар ижтимоий ҳаётга тобора шиддат билан кириб келаётган ҳуқуқий муносабатлардан ҳисобланди. Судларда кўриб чиқилаётган суғуртага оид низолар ҳам шунга яраша. Демак, ушбу турдаги низонинг моҳияти, хос хусусияти ва суд амалиёти масаласи алоҳида эътибор жалб этади. Ўзбекистон Республикаси Одил судлов академияси тингловчилари учун шу мавзуда алоҳида машғулотлар ташкил этилаётгани бежиз эмас.
Бу галги машғулот Тошкент шаҳар судининг иқтисодий ишлар бўйича судьяси Равшан Рашидов таклиф этилди. Мавзу: «Суғурта шартномасидан келиб чиқадиган низоларга оид ишларни кўришда суд амалиёти».
Машғулотда суғурта муносабатларининг ҳуқуқий табиати, суд амалиётида учраётган долзарб масалаларга алоҳида тўхталиб ўтилди. Суғурта шартномаларини тузиш, уларни ижро этиш ва шартнома шартлари бузилган ҳолларда юзага келадиган низоларни ҳал этиш тартиби юзасидан суд амалиётида шаклланган ёндашувлар мисоллар орқали тушунтирилди.
Бундан ташқари суд амалиётида кўп учрайдиган ҳолатлар — суғурта шартномасининг ҳақиқийлиги, суғурта ҳодисасининг мавжуд ёки мавжуд эмаслигини аниқлаш, суғурта товонини тўлашдан бош тортишнинг ҳуқуқий асослари каби масалалар бўйича амалий мисоллар келтирилди. Шу билан бирга, суд қарорларини қабул қилишда адолат, холислик ва қонун устуворлиги тамойилларига риоя этиш судья фаолиятининг асосий мезони экани таъкидланди.
Машғулот якунида тингловчилар ўзларини қизиқтирган саволлар билан мурожаат қилиб, суғурта шартномаларидан келиб чиқадиган низоларни кўриб чиқиш амалиёти юзасидан фикр алмашдилар.
Саволлар аниқ ва лўнда эдики, жавоблар ҳам шунга монанд бўлиши керакдай, аслида. Бироқ жамоатчилик билан мулоқотда гап ҳуқуқ ва бурчга тақалар экан, жавоблар бироз тафсилот талаб этиши табиий. Шу баробарида тушунтиришлар қонуннинг “қаттиқ тили” билан эмас, содда усулда ифода этилиши ҳам лозим.
Меҳмонлар шунга риоя қилгани учун ҳам мулоқот жонли, самимий ва ишчан ўтди, дейиш мумкин. Яъниким, кўп қаватли уйлардаги қўшимча қурилмалар, уларни бузиш ёки мулк ҳуқуқи эътироф этилиши тартиб-тамойиллари, шунингдек, алимент миқдорини белгилаш ёки (белгиланган) миқдорни камайтиришга доир саволлар бўйича ҳуқуқий тушунтиришлардан кимдир хотиржам тортди, кимдир ўйга толди, яна кимдир хаёлан чўт-у чамага тушган бўлса, эҳтимол.
Муҳими, мулоқотда кўтарилган масалалар бўйича иштирокчиларининг барчасида етарлича тасаввур пайдо бўлди, керагиям шу, аслида. Чунки, қонунни билган одам уни бузишга интилавермайди…
Бугунги анъанавий «Маърифат соати» бир неча жиҳати билан аввалгиларидан фарқ қилди. Яъниким, тадбирга атанган олим ва ё ўз соҳасининг пешқадам вакили таклиф этилмади. Тажрибали судьялар ҳам безовта қилингани йўқ. Аксинча, ёш, изланишни малол олмайдиган мутахассис – Тошкент шаҳар маъмурий суди катта ёрдамчиси Дилноза Ўринбоевага ишонч билдирилдики, натижани кутилганидан зиёда, дейиш мумкин.
Маърифий тадбир Ўзбекистон Қаҳрамони, Халқ шоири Абдулла Ориповнинг ҳаёти ва ижоди ҳақида эдики, мавзу юзасидан адабиётдан бир мунча йироқ соҳа ёш вакиласининг маъруза қилиши бироз ажабланарли туюлиши мумкин. Бироқ ажабланадиган нарсанинг ўзи йўқ, аслида. Чунки, катта-ю кичик ижодкорни ҳар бир китобхон, аввало, ўзи учун кашф қилади. Маърузачимиз ҳам турли манбалардан кўчирилган иқтибосларни ҳижжалаб ўқимади, адабиётшуносликка оид терминлар билан иштирокчиларнинг икки қоши ўртасида тугун пайдо қилгани йўқ. Аксинча, атоқли ва ардоқли шоирни ўз қараши ҳамда ўзига яраша бадиий дид (ва бироз ҳаяжон) билан тасвирлаб бердики, кўпларнинг тасаввуридаги Абдулла Орипов “мадҳияни ёзган шоир” эмас, бетакрор шеърияти билан ўзбек маънавияти ҳазинасини бойитиб кетган улкан ижодкор сифатида гавдаланди.
Яна бир гап. Баҳорнинг белгилари кўп: бойчечакнинг қор остидан мўралаши-ю ғунчаларнинг новдаларни безашга тушиши, бу ёғи Наврўзнинг эшик қоқа бошлагани, хуллас, ҳамма-ҳаммаси баҳордан дарак. Бугунги тадбирда ўзбек адабиётининг судьялар ва суд ходимларидан иборат шинавандалари баҳордан дарак берувчи яна бир белгини кашф этган бўлса, ажабмас. Эътибор қаратинг-а: Абдулла Орипов 21 март санасида таваллуд топган ва бу кун Наврўз айёми тантаналари соясида қолиб кетаётгани йўқ. Демак, буюк шоирнинг таваллуди санаси баҳорнинг яна бир белгисига айланиб улгурибди…
Сарлавҳага танланган эътироф давлат раҳбарига тегишли. Айни эътироф оддийлиги баробарида жиддий экани ҳам чин, негаки, аёл билан мустаҳкам оилаларда келажак авлодлари вояга етади. Демак, аёл ва бола ҳуқуқлари муҳофазасининг аҳамияти катта. Шу маънода давлатимиз раҳбарининг “Аёллар ва болалар ҳуқуқларининг ҳимоясини кучайтириш ҳамда уларга нисбатан тазйиқ ва зўравонлик ҳолатларининг олдини олиш бўйича қўшимча ташкилий-ҳуқуқий чоралар тўғрисида”ги Фармони келажак учун ҳозир яратиш зарур бўлган замин ҳисобланади. Чунки, мазкур ҳужжат хотин-қизлар ва вояга етмаганларга нисбатан ҳар қандай кўринишдаги зўравонликка қарши курашишда муросасиз муҳитни шакллантириш ва суд ҳимоясининг мутлақо янги, самарали механизмини яратишга қаратилгани билан аҳамиятлидир.
Ҳужжатга мувофиқ, аёллар ва вояга етмаганларга нисбатан содир этиладиган жиноятлар учун жавобгарликни янада кучайтириш назарда тутилган. Эндиликда шаҳвоний шилқимлик содир этган шахс 5 суткагача маъмурий қамоқ билан чекланиб, жазодан “ўтириб чиқиш” орқали қутилиб қолмайди. Бу каби ҳуқуқбузарликлар учун жазо муқаррар ва оғирроқ бўлади.
Мамлакатимизда эрта никоҳ, эрта ёшдаги туғуруқ ҳамда аёллар ва болаларга нисбатан зўравонлик ҳолатларининг олдини олишда оила институтини мустаҳкамлаш жамиятда соғлом ижтимоий муҳитни шакллантиришнинг муҳим йўналиши сифатида доимий эътибор қаратиб келинган. Никоҳ ёши тўғрисидаги қонунчиликни бузиш, вояга етмаган шахс билан ҳақиқатда никоҳ муносабатларига киришиш, шунингдек, бундай ҳолатлар ҳақида хабар бермаслик билан боғлиқ маъмурий ишлар судлар томонидан пухта, холис ва тезкор кўриб чиқилиши талаб этилади. Шунингдек, жиноят ишини қўзғатиш рад этилган, аммо маъмурий ҳуқуқбузарлик аломатлари мавжуд ҳолларда шахсларни жавобгарликка тортиш тартиби такомиллаштирилади.
Умуман олганда, мазкур чора-тадбирлар жамиятда вояга етмаганлар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тизимини мустаҳкамлашга хизмат қилади. Бу эса аёллар ва болаларга нисбатан зўравонликка нисбатан муросасиз муносабат шакллантириш, жазонинг муқаррарлигини таъминлаш ва ҳуқуқий профилактикани кучайтириши шубҳасиз.
Фармонга кўра, 2027 йилдан бошлаб, аёллар ва болаларга нисбатан тазйиқ ва зўравонлик билан боғлиқ жиноятлар махсус тайёргарликдан ўтган судьялар томонидан кўриб чиқилади. Бу ихтисослашув суд қарорларининг сифатини ошириш, гендер сезгирлик ва болалар психологиясига оид билимларни амалиётга жорий этиш имконини беради. Бундан ташқари, зўравонликдан жабрланган ва ҳимоя ордери берилган хотин-қизлар хавфсизлигини кучайтириш учун уларнинг телефонига махсус “SOS” иловасини ўрнатиш таклифи билдирилди.
Фармонга мувофиқ, Жиноят кодексининг жинсий эркинликка қарши қатор моддалари бўйича терговга қадар текширув ва дастлабки терговни фақат прокуратура органлари амалга ошириши белгиланди. Бу процессуал ваколатларни марказлаштириш орқали далилларни йиғиш ва баҳолаш сифатини ошириш, жиноятларнинг латентлигини камайтириш ҳамда жабрланувчиларни самарали ҳимоя қилишга хизмат қилади.
Аёллар ва болалар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш — бу фақат ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларнинг эмас, балки бутун бир жамиятнинг устувор вазифасидир. Конституциямизда инсон ҳуқуқ ва эркинликлари олий қадрият сифатида белгиланган. Шундай экан, ҳар бир суд қарори, аввало, инсон шаъни ва қадр-қимматини ҳимоя қилишга қаратилган бўлиши шарт. Ушбу ҳужжат жамиятимизда инсон қадрини улуғлаш, оила муқаддаслигини асраш ва болаларнинг бахтли келажагини таъминлашга қаратилган тизимли ислоҳотларнинг мантиқий давоми бўлди, десак янглишмаган бўламиз.
Пойтахтнинг Сирғали туманида жойлашган “PDP” университети IT соҳасига ихтисослашган олий таълим маскани ҳисобланади. Жиноят ишлари бўйича ушбу туман суди судьяси Ойбек Кахаров мазкур даргоҳга келиб, талабалари билан очиқ суҳбат ўтказгани бежиз эмас.
Бугунги кунда кибержиноятлар сони ҳам, салмоғи ҳам ортиб бораётгани рост. Бироқ бу – унча-мунча дастурчи “ялонғоч қўлга тутқич бермас”лигини англатмайди. Суҳбатда мазкур тоифадаги жиноятлар, уларни фош этиш, қонун устувор, жазо муқаррарлигини таъминлаш, бу борадаги суд амалиёти ҳақида етарли тасаввурлар берилди.
Шунингдек, коррупция, одам савдоси ва бошқа оғир ҳамда ўта оғир жиноятларни содир этган жиноий гуруҳларга нисбатан чиқарилган ҳукмлар мисолида “бузоқнинг югургани сомонхонагача” мақолининг мазмун-моҳияти ҳам тушунтирилди.
Суҳбатдан сўнг сайёр суд муҳокамаларига ўтилди. Унда пробация ҳисобидаги тўрт нафар маҳкумга оид тақдимномалар кўриб чиқилди. Натижада уларнинг уч нафари тайинланган жазонинг ўталмаган қисмидан муддатидан илгари шартли озод қилинди. Бир нафари тайинланган жазо эса, белгиланган тартиб-қоидаларни бузгани боис, оғирроғига алмаштирилди.
Барча ҳуқуқлар ҳимояланган 2026 | Тошкент шаҳар суди
